Dyrektor Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w Łodzi ppłk rez. Karol Piskorski zaprasza na ogólnopolską konferencję naukową „Przeciwko komunistycznej władzy. Polskie doświadczenia lat 1944–1989", która odbędzie się w dniach 11-12 czerwca 2026 r. w Przystanku Historia im. ppłk. Wacława Lipińskiego w Łodzi (Al. marsz. Józefa Piłsudskiego 5). Wydarzenie ma charakter otwarty - serdecznie zapraszamy wszystkich zainteresowanych!

 Konferencja naukowa „Przeciwko komunistycznej władzy. Polskie doświadczenia lat 1944–1989" ma na celu wieloaspektową refleksję nad zjawiskiem sprzeciwu wobec władzy komunistycznej w Polsce, ujmowanego w perspektywie historycznej, społecznej, politycznej i kulturowej. Punktem wyjścia dla proponowanych rozważań jest rok 1944 i jego dalekosiężne konsekwencje – moment zapoczątkowania nowego porządku politycznego, który na dziesięciolecia zdeterminował relacje między państwem a społeczeństwem, opierając je na przemocy, represji oraz systemowym ograniczeniu podstawowych praw i wolności obywatelskich.

     Sprzeciw wobec władzy komunistycznej przybierał różnorodne formy i natężenie, znane w historiografii jako tzw. polskie miesiące. Proces ten w perspektywie długiego trwania doprowadził do upadku systemu komunistycznego w Polsce, choć wydarzenia te miały charakter wyjątkowy i były ograniczone czasowo, osadzone w szerszym kontinuum postaw oporu, konformizmu i negocjowania przestrzeni wolności.

Istotnym obszarem rozważań będzie również rola Kościoła katolickiego i innych wspólnot religijnych jako przestrzeni oporu, mediacji i budowania tożsamości społecznej, a także znaczenie emigracji politycznej i środowisk polskich na uchodźstwie, które stanowiły ważne zaplecze intelektualne, polityczne i kulturowe sprzeciwu wobec reżimu komunistycznego.

     Konferencja podejmuje także problematykę sprzeciwu w wymiarze kulturowym i symbolicznym, ze szczególnym uwzględnieniem kultury alternatywnej, kontrkultury i niezależnych praktyk artystycznych funkcjonujących poza oficjalnym obiegiem. Przedmiotem refleksji będą m.in. subkultury młodzieżowe, muzyka niezależna i scena alternatywna, teatr offowy, sztuka awangardowa, performance i działania efemeryczne, a także język buntu wyrażający się poprzez ironię, groteskę, absurd i prowokację. Ważnym polem analiz stanie się również przestrzeń miejska jako obszar oddolnych praktyk kontestacyjnych – od napisów i symboli na murach po nieformalne miejsca spotkań i wymiany idei.

     Celem konferencji jest nie tylko rekonstrukcja wydarzeń, struktur i form sprzeciwu wobec władzy komunistycznej, lecz także ukazanie ciągłości tradycji oporu, przemian w rozumieniu odpowiedzialności obywatelskiej oraz zmieniających się strategii walki o społeczną i polityczną podmiotowość.

     Konferencja organizowana jest w ramach Centralnego Projektu Badawczego IPN „Ruch komunistyczny i aparat władzy 1917–1990".

PROGRAM 1

PROGRAM 2