Zaćma to podstępna choroba oczu, która przez wiele lat może nie dawać objawów. Postępujące zmętnienie soczewki sprawia, że obraz staje się niewyraźny, a widzenie utrudnione. Nieleczona katarakta prowadzi do postępującej utraty ostrości wzroku, a w stadium zaawansowanym (zaćma dojrzała) może wywołać jaskrę wtórną, co grozi nieodwracalnym uszkodzeniem widzenia.

Gdy choroba osiągnie zaawansowane stadium, najskuteczniejszą metodą leczenia jest operacja. Czy jednak jest to jedyne wyjście? Czy istnieją skuteczne, nieinwazyjne metody terapii? W tym artykule postaramy się udzielić odpowiedzi na powyższe pytania.

Zaćma – najczęstsza przyczyna utraty wzroku  

Zaćma, zwana również kataraktą, to poważna choroba oczu powodująca stopniowe zmętnienie soczewki. Według WHO (Światowej Organizacji Zdrowia) katarakta zajmuje czołowe miejsce w rankingu przyczyn utraty wzroku na świecie. Równie alarmujące są statystyki dotyczące zachorowań na zaćmę w naszym kraju. Jak wynika z badania przeprowadzonego na zlecenie Vision Express, już 68% badanych Polaków zna osobę ze zdiagnozowaną zaćmą. Na szczęście, niezależnie od rodzaju zaćmy, tę chorobę można – i trzeba – leczyć. Wczesne wykrycie zmian i odpowiednia terapia mogą znacząco poprawić jakość życia.  

Czy zaćmę można wyleczyć bez operacji?  

Niestety na chwilę obecną nie istnieją zachowawcze metody leczenia katarakty. Na tę chorobę nie działają żadne leki, krople czy suplementy przyjmowane na „wzmocnienie oczu”. Choć tego typu preparaty mogą wspierać ogólną kondycję wzroku i niekiedy poprawiać komfort widzenia, nie są w stanie zatrzymać ani cofnąć procesu zmętnienia soczewki. W praktyce oznacza to, że nie zapobiegają rozwojowi zaćmy i nie stanowią skutecznej formy jej leczenia. Aktualnie jedyną metodą na leczenie tej choroby oczu jest interwencja chirurgiczna. Nie podejmując terapii, ryzykujemy bardzo dużo – utratę wzroku.  

Czy operacja zaćmy jest bezpieczna?  

Jak już wspomnieliśmy we wstępie, bez odpowiedniego leczenia zaćma może prowadzić do problemów z widzeniem, a ostatecznie nawet do ślepoty. Operacja jest uznawana za bezpieczną, a jednocześnie wysoce skuteczną metodę rozwiązania tego groźnego dla oczu schorzenia. Jest to rutynowy, bezbolesny i minimalnie inwazyjny zabieg wykonywany na bloku operacyjnym w warunkach chirurgii jednego dnia. Jego czas trwania wynosi zwykle od 15 do 20 minut. Kluczowe znaczenie dla rokowania ma dobra opieka lekarska i przestrzeganie zaleceń pozabiegowych. Zapisując się na operację zaćmy, warto sprawdzić, czy placówka, do której się wybierasz, ma odpowiednie doświadczenie. Jednym z miejsc od lat wykonujących operację zaćmy jest klinika okulistyczna Eyemed w Lublinie. To miejsce nowoczesne, przyjazne i z doświadczonym zespołem. Aktualnie w placówce wykonywane są operacje zaćmy finansowane przez NFZ (https://eyemed.pl/nfz/zacma/), jak i zabiegi prywatne.  

Ryzyko powikłań po operacji zaćmy  

Jak każda procedura medyczna, zabieg usunięcia zaćmy niesie pewne ryzyko powikłań: https://eyemed.pl/baza-wiedzy/powiklania-po-operacji-zacmy/. Jednak od razu uspokajamy: powikłania po operacji katarakty zdarzają się niezmiernie rzadko. Dużo też zależy od ich rodzaju. PCO, obrzęk plamki i zapalenie występują częściej niż inne. Niepokojące objawy mogą obejmować m.in.:

●      zmętnienie torebki tylnej,

●      wzrost ciśnienia wewnątrzgałkowego,

●      obrzęk rogówki,

●      ból oka lub dyskomfort.

Efekt halo bywa natomiast przejściowym zjawiskiem optycznym związanym z rodzajem wszczepionej soczewki.  

Ile czasu trwa rekonwalescencja po operacji zaćmy?  

Pełna stabilizacja wzroku i wygojenie struktur oka trwa zwykle od 6 do 8 tygodni, jednak większość pacjentów może wrócić do lekkich codziennych aktywności już w kilka dni po zabiegu. Zależy to głównie od stanu zaawansowania choroby, wieku pacjenta i jego ogólnego stanu zdrowia. Dzięki postępowi medycyny operacje zaćmy charakteryzują się stosunkowo małą inwazyjnością, ponieważ wykonuje się jedynie niewielkie nacięcie na rogówce. Dlatego do codzienności wraca się zazwyczaj szybko, pod warunkiem ścisłego stosowania się do zaleceń lekarza: https://eyemed.pl/baza-wiedzy/operacja-zacmy-co-nalezy-robic-po-zabiegu/. W trakcie rekonwalescencji pacjenci powinni unikać m.in. dźwigania ciężarów i intensywnego wysiłku fizycznego. Kluczowe jest unikanie pocierania oka, dźwigania ciężarów oraz ochrony oka przed zanieczyszczeniami (kurzem, wodą z basenu czy makijażem), aby zapobiec infekcjom. Po operacji wymagane są wizyty kontrolne według schematu wyznaczonego przez lekarza.  

Źródła:

Badanie opinii publicznej zrealizowane dla Vision Express metodą CAWI przez IQS Sp. z o.o. w lutym 2023 r. na reprezentatywnej grupie 1667 Polaków.

B. Fife, Zdrowe oczy: jak zapobiegać i leczyć zaćmę, jaskrę oraz inne dolegliwości oczu, Białystok 2016.

M.W. Leitman, Diagnostyka i postępowanie w chorobach oczu. Kompendium, Wrocław 2017. https://www.mp.pl/pacjent/okulistyka/chorobyoczu/chorobysoczewki/73341,zacma (dostęp: 9.04.2026 r.)