Trasę po miejscach pamięci i pochówku żołnierzy rozpoczęto od Nowego Dębska w gminie Nowa Sucha, gdzie pochowanych zostało 134 żołnierzy po walkach 16.09.1939 r. W miejscu pochówku powstał pomnik, którego historię opowiedział nam Prezes Społecznego Komitetu Upamiętnienia Walki nad Bzurą Alfred Niwiński.

Kolejnym miejscem był cmentarz komunalny w Sochaczewie, gdzie oddaliśmy cześć dowódcy mjr. Feliksowi Kozłowskiemu i żołnierzom II batalionu. W Sochaczewie byliśmy również na cmentarzu wojennym w dzielnicy Trojanów, gdzie pochowanych jest ok.2.500 żołnierzy z Armii Poznań i Armii Pomorze, w tym żołnierze 26 Dywizji Piechoty. Kończąc wizytę w Sochaczewie zwiedziliśmy Muzeum Bitwy nad Bzurą, gdzie zgromadzone są pamiątki z września 1939 r. Ku naszemu zaskoczeniu odkryliśmy tam marszówkę z orkiestry dętej 37 p.p. wśród pamiątek zgromadzonych tam z 37 p.p.

Ruszyliśmy w dalszą trasę. Tym razem punktem docelowym był cmentarz na Powązkach w Warszawie. Tam na mogiłach z września 1939 r. odnaleźliśmy mogiły żołnierzy z 37 p.p. i 26 Dywizji Piechoty. Zostawiliśmy światełka pamięci na grobach żołnierzy 10 p.p., którzy zginęli w zamachu majowym. Odnaleźliśmy grób generała Kutrzeby, dowódcy Armii Poznań, który w 1939 r. stacjonował w okolicach Kutna oraz generała Mikołaja Bołtucia, który zginął w Łomiankach i generała Grzmota-Skotnickiego, który zginął w Tułowicach k/Sochaczewa. Zatrzymaliśmyw pamięci grób generała Włodzimierza Maxymowicza-Raczyńskiego, dowódcy 13 p.p. w Skierniewicach, później dowódca Wojsk Pancernych, a następnie generał Brygady, dowódca Wojsk Lądowych, który zmarł podczas wystawy niemieckiej w Berlinie w 1938 r.

Nasza lekcja historii przeniosła się do generała Franciszka Włada – dowódcy 14 DP Armii Poznań, który zginął w okolicach Kamiona n/Bzurą. Ostatnim z dowódców, któremu zapaliliśmy światełko pamięci był generał brygady Tadeusz Klimecki, zastępca dowódcy 18 p.p. w Skierniewicach w latach 1934-36, a później szef sztabu generała Sikorskiego, zginął w Giblartarze. Oddaliśmy należny hołd Żołnierzom Wyklętym przed pomnikiem na tzw. Łączce, przed pomnikiem żołnierzy z Katynia 1940 r. oraz zatrzymaliśmy się w zadumie przed pomnikiem ofiar katastrofy smoleńskiej. Nasz pobyt w Warszawie zakończyliśmy zwiedzaniem Muzeum Wojska Polskiego, gdzie nie ukrywaliśmy zachwytu i podziwu ze zgromadzonych tam eksponatów i pamiątek.

Asysta honorowa przy każdym grobie, dźwięki werbla i trąbki w znanym i szanowanym utworze „Śpij żołnierzu…”, pozostawione zapalone światełka, że był ktoś, kto pamiętał, wzbudzało zainteresowanie zwykłych przechodniów i odwiedzających groby swoich bliskich. Przyłączali się do nas przypadkowi obserwatorzy, w tym też rodzice z dziećmi, którzy z zadumą słuchali opowieści historycznych profesora Uniwersytetu Kardynała Wyszyńskiego pana Wiesława Wysockiego, autora publikacji o 10 p.p. który oprowadzał nas z dozą historii i zadumy po Powązkach. Okres Wszystkich Świętych jest refleksją i pamięcią o bliskich. Naszym sercom bliscy byli również żołnierze z pułków 26 DP, a szczególnie 37 p.p.

W najbliższą niedzielę, 11 listopada zapraszamy na uroczystą mszę świętą z okazji Święta Niepodległości do Sanktuarium Matki Bożej Głogowieckiej na godz. 12:00. Złóżmy hołd wszystkim, którzy ponieśli największą ofiarę – swoje życie – za niepodległą Ojczyznę.

Prezes Stowarzyszenia Clonovia – Anna Baranowska