Kto napisze naszą historię. Pokaz filmu w domu kultury

80 lat temu, 18 września 1946 roku odnaleziono pierwszą część Archiwum Ringelbluma. Wydobyto z ziemi ukryte dokumenty – przy dawnym adresie Nowolipki 68, obecnie Nowolipki 28/30 w Warszawie. Pod przewodnictwem historyka i aktywisty dr. Emanuela Ringelbluma, tajna grupa żydowskich uczonych, pedagogów, dziennikarzy, przywódców religijnych, artystów i działaczy młodzieżowych utworzyła Oneg Szabat, co oznacza „radość szabatu”, nazwaną tak od ich tajnych sobotnich spotkań. Zjednoczeni pomimo różnic politycznych i ideologicznych, grupa zobowiązała się do dokumentowania życia żydowskiego pod rządami nazistów. W ciągu trzech lat zebrali blisko 35 000 dokumentów, w tym świadectwa, pamiętniki, listy, podziemne gazety, dzieła sztuki, kartki żywnościowe, pisma dziecięce i pamiątki kulturalne. Razem materiały te tworzą najpełniejszy, współczesny zapis życia żydowskiego w getcie warszawskim.

Wraz z nasileniem się deportacji do obozów koncentracyjnych latem 1942 roku, członkowie Oneg Szabat zrozumieli, że przetrwanie jest coraz mniej prawdopodobne. W ostatnim akcie odwagi moralnej zakopali archiwum w metalowych pojemnikach, bańce na mleko i skrzyniach pod gettem, mając nadzieję, że zostanie ono odzyskane po wojnie. Przeżyło tylko trzech członków: Hersz i Bluma Wasser oraz Rachela Auerbach, którzy później pomogli zlokalizować i odkopać archiwum. Pierwszą skrytkę odnaleziono 18 września 1946 roku, a kolejne materiały odnaleziono cztery lata później.

19 października 2026 roku w Kutnowskim Domu Kultury odbył się bezpłatny pokaz filmu „Kto napisze naszą historię​​” dla 330 uczniów wraz z opiekunami z kutnowskich szkół. W filmie reżyserka Roberta Grossman i producentka Nancy Spielberg, siostra Stevena Spielberga, przybliżają historię Podziemnego Archiwum Getta Warszawskiego – wyjątkowego przedsięwzięcia, które w 1940 roku wraz ze współpracownikami zainicjował Emanuel Ringelblum.

Archiwum Ringelbluma (Podziemne Archiwum Getta Warszawskiego) to unikatowy zbiór dokumentów, jedno z najważniejszych świadectw o zagładzie polskich Żydów, które zostało wpisane w 1999 roku (wraz z innymi polskimi dziełami, jak De revolutionibus orbium coelestium Mikołaja Kopernika i rękopisami Fryderyka Chopina) na listę UNESCO „Pamięć Świata” jako zabytek światowego dziedzictwa. Ten unikalny zbiór dokumentów stanowiących jedno z najważniejszych świadectw dotyczących Zagłady Żydów polskich odkryty został 80 lat temu. Wśród uratowanych dokumentów są także materiały dotyczące Kutna. Odnalezione Podziemne Archiwum Getta Warszawskiego jest przechowywane w Żydowskim Instytucie Historycznym im. Emanuela Ringelbluma w Warszawie.

Film Roberty Grossman porusza niezwykle ważne zagadnienie dotyczące budowania narracji historycznej. Wyjątkowo istotne jest to, czy historię tworzą zwycięzcy, czy pokonani, oprawcy czy ofiary, ludzie poszukujący prawdy, czy zawodowi kłamcy i propagandyści. Historia Archiwum Ringelbluma to historia desperackiej walki o prawdę historyczną i o prawo do pisania własnej historii. Nancy Spielberg – producentka filmu – wypowiedziała na planie w Łodzi znamienne słowa:  „Po stworzeniu przez mojego brata Stevena Spielberga tak przejmującego filmu jak „Lista Schindlera” i założeniu Fundacji Zapisu Historii Ocalonych z Szoah, poczułam wewnętrzny przymus, aby tworzyć filmy takie jak "Kto napisze naszą historię", które dzielą się ze światem tymi niesamowitymi opowieściami.”

Pokaz filmu został zorganizowany w ramach zadania publicznego „Zachor znaczy pamiętaj!” realizowanego przez Fundację „Przyjaciele i Rodziny Żydowskie Miasta Kutna” dzięki wsparciu finansowemu Prezydenta Miasta Kutno.

Patronat Honorowy: Prezydent Miasta Kutno Mariusz Sikora, Kutnowska Rada Pamięci Narodowej, Towarzystwo Społeczno-Kulturalne Żydów w Polsce, Partnerem w zadaniu jest Kutnowski Dom Kultury.