Ze względu na specyficzny tryb życia, natura wyposażyła te ptaki w kilka wyjątkowych przystosowań. Po pierwsze bardzo mocny dziób, działający jak dłuto. Pukanie w drewno z prędkością nawet do 20 razy na sekundę jest nie lada wyzwaniem dla mózgu. Aż dziw bierze, jak ptaki te nie dostają wstrząśnienia tego narządu. Uderzenie dziobem w drewno uruchamia szereg zjawisk w organizmie, np. zamyka się trzecia powieka, zapobiegając wypadnięciu gałek ocznych, mózg jest cały czas unieruchomiony przez gąbczaste kości i silne mięśnie szyi, także część uderzeń przejęta zostaje przez ciało.

Kolejnym przystosowaniem jest długi język pokryty lepką substancją, działający jak sonda, dodatkowo zakończony zadziorkami, do których przyczepiają się bezkręgowce wyciągane spod kory czy z mrowiska.

W związku z poruszaniem się po pionowych pniach, dzięcioły mają inne niż większość ptaków, stopy. Dwa palce są u nich skierowane do przodu oraz dwa do tyłu i zakończone mocnymi pazurami. Funkcje trzeciej kończyny wspierającej, pełnią mocne pióra ogona, na których ptak opiera ciężar ciała. Większość dzięciołów kuje dziuple, pełniąc rolę budowniczych dla innych stworzeń. Chętnie korzystają z nich sikory, kowaliki, szpaki, sóweczki i inne latające stworzenia.

Dzięcioł czarny to największy przedstawiciel z 10 występujących w Polsce dzięciołów. Ptak bardzo płochliwy, bardzo ciężko go podejść w celu wykonania zdjęcia. Charakteryzuje się jednolicie czarnym ubarwieniem i czerwoną czapeczką. Ma bardzo bogaty repertuar dźwięków, a wiosną jego bębnienie słychać niczym serię z karabinu maszynowego. W Okolicach Kutna spotkamy go m.in. w Raciborowie, Pernie, Psurzu, Głogowcu oraz Kterach.

Dzięcioł zielony to pięknie ubarwiony ptak, zamieszkujący lasy liściaste i mieszane. Ma długi, 10centymetrowy język, którym penetruje mrowiska w celu wydobycia larw m. in. mrówek. Jest gatunkiem płochliwym i gości w naszych rejonach dość rzadko.

Dzięcioł duży to najpospolitszy z naszych dzięciołów. Dlatego spotkamy go nawet w kutnowskich parkach i na osiedlach. Lubi wszelkie lasy, w których żywi się owadami i larwami, a zimą przechodzi na dietę bardziej wegetariańską. Żywi się wtedy nasionami szyszek, które mocuje w miejscu zwanym kuźnią. Tam po wydobyciu nasion, porzuca puste szyszki na ziemię lub zostawia je w zagłębieniach kory. Takie miejsca to typowa oznaka bytowania tego ptaka.

Dzięcioł średni to dość rzadki gość w naszych okolicach, spotkamy go głównie w lasach liściastych.

Dzięciołek to najmniejszy z przedstawicieli grupy, o krótkim pulchnym ciele. Spotkałem go jak dotąd w lasach w Strzegocinie, Pernie jak i Psurzu. Ze względu na małą masę, wspina się nawet po cienkich gałązkach, gdzie poszukuje bezkręgowców.

Krętogłów to jedyny wędrowiec z wcześniej omawianych. Charakteryzuje się także tym, że nie wykuwa dziupli, tylko zajmuje już istniejące. Żywi się głównie larwami bezkręgowców, spotkamy go w sadach, zarośniętych luźnym drzewostanem pastwiskach i polach. W Kutnie gniazduje jak dotąd w dwóch znanych mi miejscach.

Pozostałe gatunki tj. dzięcioł zielonosiwy, białoszyi, białogrzbiety oraz trójpalczasty nie zaglądają w nasze okolice.