Pamiętamy o zagładzie kutnowskich Żydów

Kutno przed 1939 rokiem liczyło 26 tysięcy mieszkańców, z czego 8 tysięcy stanowiła ludność żydowska. Po wkroczeniu do miasta wojsk niemieckich rozpoczęła się jej eksterminacja. Ludność żydowską zamknięto w getcie, utworzonym w czerwcu 1940 roku, na terenie dawnej Cukrowni „Konstancja” przy ul. Mickiewicza. Dziś pod pamiątkową tablicą na tym budynku władze samorządowe oraz lokalna społeczność oddały hołd pomordowanym Żydom. Obchody Na krawędzi pamięci... rzecz o zagładzie kutnowskich Żydów, upamiętniające 75. rocznicę utworzenia przez Niemców w Kutnie, getta dla ludności żydowskiej zorganizowało Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Kutnowskiej. W Centrum Teatru Muzyki i Tańca wysłuchaliśmy dziś wykładu dr Janusza Pawlaka, pt. "Zagłada kutnowskich Żydów". Potem odbył się panel dyskusyjny pt. „Czy zwiększenie informacji i pogłębianie wiedzy Polaków ma wpływ na lepsze rozumienie Zagłady Żydów?” - Przerywamy długie milczenie na temat zagłady Żydów w Kutnie, tak aby szczególnie młodzi mieszkańcy dowiedzieli się co działo się w 1940 roku z tysiącami ówczesnych kutnian - mówiła Bożena Gajewska, prezes TPZK. - 200 lat temu z kolei 70 % mieszkańców Kutna to byli Żydzi, a tylko 30 % Polacy. chcemy przywracać pamięć o naszej wspólnej przeszłości, o naszej - Polaków i Żydów. Dzisiaj to my ponosimy odpowiedzialność za to co robimy z tą wspólną przeszłością. Mówię tu o cmentarzu żydowskim przy Tarnowskiego w Kutnie. Część z nas o tym wie, część nie chce wiedzieć, przez 200 lat byli tam grzebani zmarli mieszkańcy naszego miasta, a dzisiaj chodzi się tam z psami, robi się tam imprezy. Proszę młodzież, przejdźcie się tam zobaczcie fragmenty grobów i tablicę pamiątkową na szczycie cmentarza. Miejsce to jest wpisane do rejestru zabytków nieruchomych województwa łódzkiego. Warto tam być. W dyskusji wzięli udział dr Eleonora Bergman z Żydowskiego Instytutu Historycznego, Joanna Podolska-Płocka dyrektor Centrum Dialogu im. Marka Edelmana, Małgorzata Grzanka z Muzeum Obozu Zagłady Kulmhof, Zbigniew Wdowiak, wiceprezydent Kutna, dr Janusz Pawlak, wykładowca, dyrektor ZS nr 1 w Kutnie. Moderatorem dyskusji był Piotr Pilch. - Miejsce pochówku Żydów Kirkut powstało w końcówce XVIII wieku, wcześniejsze było w okolicy dzisiejszego Miflexu, część z was na pewno nie wie, że jadąc do McDonaldsa Józefowem, kiedyś byście przejeżdżali przez Żydowo. Tam właśnie najpierw osiedlali się Żydzi - mówił Janusz Pawlak. - Czuję się jakoś związana z Kutnem, bo dawno temu na temat tego miasta robiłam Studium historyczno-urbanistyczne i oczuwam dziś swój pobyt w Kutnie jak powrót do przeszłości - zaczęła dr Eleonora Bergman. Opowiedziała ona o twórcy podziemnego archiwum getta warszawskiego, zamordowanego przez okupantów niemieckich Emanuela Ringelbluma. Historyk w swoim archiuwm posługiwał się nowoczesnymi metodami przechowywania, opracowywania informacji. Zainteresowania badawcze Ringelbluma koncentrowały się przede wszystkim wokół historii społecznej polskich Żydów. Sprzeciwiał się badaniu dziejów tego narodu w oderwaniu od historii powszechnej. - Żydzi w getcie bardzo szybko się organizowali, istniały komitety, szkoły uczące w języku polski, jidysz i hebrajskim. Zaczęto też od razu gromadzić dane o tym co dzieje się w getcie, o przemyśle, prostytucji, korupcji, mlodzieży, handlu, kobietach żydowskich itd. - mówiła Bergman. - Ringelblum zorganizował w getcie rodzaj instytutu naukowego, badawczego, który miał dokonać opracowań tych wszystkich tematów, około 90. Nic co działo się w getcie nie mogło ujść uwadze. Odnalezione archiwum Ringelbluma po kolei publikujemy. Są w nim również informacje dotyczące Kutna, sześć relacji. W archiwum znajdują się relacje z ponad 300 miejsc znajdujących się pod okupacją. Namawiam do przeczytania tych relacji. Piotr Pilch zaczął dyskusję o rodzajach antysemityzmu i ocenie wiedzy młodego pokolenia na jego temat. Czy młodzież potępia antysemityzm?